Ticari hayatta ödeme aracı olarak sıklıkla kullanılan çeklerin, bankaya ibraz edildiğinde karşılığının çıkmaması (çekin yazılması), alacaklıları büyük mağduriyetlere sürüklemektedir. Ülkemizde Çek Kanunu'nda yapılan son düzenlemelerle birlikte, karşılıksız çek düzenlemek (keşide etmek) sadece hukuki bir alacak verecek meselesi olmaktan çıkmış, doğrudan hapis cezası gerektiren ciddi bir suç haline getirilmiştir.
🛑 Çekim Karşılıksız Çıktı, İlk Ne Yapmalıyım?
Elinizdeki çeki bankaya ibraz süresi (çekin üzerinde yazan tarihten itibaren aynı ildeyse 10 gün, farklı ildeyse 1 ay) içinde sunduğunuzda hesapta para yoksa, banka görevlisinden çekin arkasına mutlaka "Karşılıksızdır" kaşesini (şerhini) vurdurmalısınız. Bu şerh vurulmadan çek karşılıksız sayılmaz ve hukuki işlem başlatılamaz.
⚖️ Karşılıksız Çekin Cezası Nedir? Hapis Yatar Mı?
Evet, karşılıksız çek düzenlemenin doğrudan hapis cezası vardır. Alacaklının şikayeti üzerine İcra Ceza Mahkemesinde dava açılır:
- 💰 Adli Para Cezası: Mahkeme öncelikle çekin karşılıksız kalan bedeli kadar (örneğin çek 500.000 TL ise en az 500.000 TL) "Adli Para Cezası" verir.
- 🔒 Doğrudan Hapis Cezası: Borçlu (keşideci) bu adli para cezasını devlete ödemezse, bu ceza kamuya yararlı bir işte çalıştırma vb. seçeneklere çevrilmeksizin doğrudan hapis cezasına (her çek yaprağı için 3 yıla kadar) çevrilir. Yani borçlu ya parayı ödeyecek ya da hapse girecektir.
⏳ Şikayet Süresi Ne Kadardır? (Çok Önemli)
Karşılıksız çek şikayetinde bulunmak için çok katı bir yasal süre vardır. Çekin bankaya ibraz edilip karşılıksızdır şerhi vurulduğu tarihten (veya öğrenme tarihinden) itibaren 3 ay içinde, ve her halükarda çekin ibraz tarihinden itibaren en geç 1 yıl içinde şikayet hakkının kullanılması gerekir. Aksi takdirde borçluya hapis cezası verdirme hakkınızı (şikayet hakkınızı) kaybedersiniz.
📝 Alacağın Tahsili İçin İcra Takibi
İcra Ceza Mahkemesine hapis cezası için başvurmak alacağınızı doğrudan hesabınıza geçirmez; bu sadece borçluya muazzam bir baskı kurar. Paranızı tahsil edebilmek için eş zamanlı olarak Kambiyo Senetlerine Özgü Haciz Yoluyla İcra Takibi başlatılmalıdır. Bu icra takibi ile borçlunun araçlarına, banka hesaplarına ve gayrimenkullerine haciz konulur. Hem icra takibinin hem de ceza davasının usulüne uygun yürütülmesi, sürenin kaçırılmaması için sürecin baştan sona uzman bir Ticaret/İcra Avukatı tarafından takip edilmesi şirketinizin maddi menfaatleri için şarttır.