İşçi ve işveren uyuşmazlıklarında en çok karşılaşılan konuların başında kıdem ve ihbar tazminatı gelmektedir. İş sözleşmesinin sona ermesiyle birlikte işçinin yasal şartları sağlaması halinde hak kazandığı bu tazminatlar, İş Kanunu kapsamında güvence altına alınmıştır.
Kıdem Tazminatı Alma Şartları Nelerdir?
İşçinin kıdem tazminatına hak kazanabilmesi için öncelikle aynı işverene bağlı olarak en az 1 tam yıl çalışmış olması gerekmektedir. Bunun yanı sıra, iş sözleşmesinin kanunda belirtilen haklı nedenlerden biriyle sona ermesi şarttır:
- İşveren tarafından haksız ve bildirimsiz olarak (Ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan haller dışında) işten çıkarılma,
- İşçinin haklı nedenle (sağlık sorunları, işverenin ahlaka aykırı tutumu vb.) iş sözleşmesini feshetmesi,
- Askerlik görevi nedeniyle işten ayrılma,
- Emeklilik hakkının kazanılması,
- Kadın işçinin evlendiği tarihten itibaren 1 yıl içinde kendi isteğiyle işten ayrılması,
- İşçinin vefatı (Bu durumda tazminat yasal mirasçılara ödenir).
İstifa Eden İşçi Kıdem Tazminatı Alabilir Mi?
Kural olarak kendi isteğiyle (istifa) işten ayrılan işçi kıdem tazminatına hak kazanamaz. Ancak bu kuralın önemli istisnaları vardır. İşçi, "Haklı nedenle derhal fesih" hakkını kullanırsa tazminat alabilir. Örneğin; maaşın ödenmemesi, fazla mesai ücretlerinin verilmemesi, SGK primlerinin eksik yatırılması veya işyerinde mobbing (psikolojik taciz) uygulanması gibi durumlarda istifa eden işçi, haklı nedene dayandığı için kıdem tazminatını talep edebilir.
İhbar Tazminatı Nedir ve Kimlere Ödenir?
İş sözleşmesini feshetmek isteyen taraf (işçi veya işveren), yasada belirtilen sürelere uygun olarak bu kararını karşı tarafa önceden bildirmek zorundadır. Bu bildirim süreleri işçinin kıdemine göre 2 ila 8 hafta arasında değişmektedir.
Eğer işveren, işçiyi işten çıkarırken bu bildirim sürelerini beklemeden derhal çıkış verirse, o sürelere ait ücreti ihbar tazminatı olarak peşin ödemek zorundadır. Aynı şekilde işçi de aniden işi bırakırsa, işverene ihbar tazminatı ödemek zorunda kalabilir.
Hukuki Destek Neden Önemlidir?
İşçi alacakları davalarında zamanaşımı süreleri oldukça kritiktir. Özellikle kıdem ve ihbar tazminatı, fazla mesai, yıllık izin ücreti gibi hakların talep edilmesinde sürecin bir avukat eşliğinde profesyonelce yürütülmesi, hak kayıplarının önüne geçmektedir. Akdoğan Hukuk Bürosu olarak, iş hukuku uyuşmazlıklarında uzman kadromuzla müvekkillerimizin yanındayız.